Cách Ghép Cây Khế: Ghép Mắt, Ghép Cành, Ghép Khế Ngọt Lên Khế Chua
Nhà bạn có một cây khế chua lâu năm, gốc to, dáng đẹp nhưng muốn ăn khế ngọt? Hay muốn một cây cho cả quả chua lẫn quả ngọt? Ghép cây khế giúp bạn làm được điều đó mà không phải chặt bỏ cây cũ. Ghép cũng là cách các vườn ươm nhân giống khế ngọt để cây đúng giống và có quả sớm. Bài viết hướng dẫn các cách ghép khế dễ thành công nhất, thời điểm ghép và cả cách chiết cành khế.
Tóm tắt nhanh:
Cách dễ thành công nhất: ghép mắt cửa sổ (ghép “bo”) và ghép nêm/ghép cành.
Thời điểm: khi cây đang ra đọt, nhựa lưu thông tốt, trời khô ráo; tránh những ngày mưa dầm.
Ghép khế ngọt lên gốc khế chua: hoàn toàn được và rất phổ biến – gốc khế chua thường khỏe.
Sau ghép: khoảng 2–4 tuần mắt/cành ghép còn xanh là đã dính.
Giữ đúng giống: khế trồng từ hạt dễ bị thoái hóa, quả không giống cây mẹ. Cành/mắt ghép lấy từ cây mẹ ngon nên quả giống hệt.
Có quả sớm: cây ghép thường ra quả sau khoảng 1–2 năm, nhanh hơn nhiều so với cây hạt.
Đổi giống cho cây cũ: giữ nguyên gốc to, dáng đẹp, chỉ thay phần tán bằng giống ngọt, quả to.
Một cây nhiều giống: ghép khế ngọt, khế chua, khế trái to lên cùng một gốc – vừa lạ mắt vừa giúp hoa thụ phấn chéo, đậu quả tốt hơn.
Cây khế dáng cổ thụ sai quả – nhiều cây như thế này là gốc cũ được ghép giống ngọt lên tán
Chuẩn bị trước khi ghép
Gốc ghép
Gốc khế (thường là khế chua hoặc cây hạt) khỏe, không sâu bệnh, đang ra đọt.
Với cây con: gốc cao khoảng 30–50 cm, thân to cỡ chiếc đũa đến ngón tay.
Với cây lớn muốn đổi giống: cắt bớt tán trước 1–2 tháng để cây ra nhiều chồi non; ghép lên các chồi non to cỡ chiếc đũa trở lên (dễ dính hơn ghép lên cành già vỏ dày).
Gốc ghép nên chọn cây khế khỏe, thân thẳng, vỏ nhẵn, không sâu bệnh
Cành ghép, mắt ghép
Lấy từ cây mẹ đã cho quả ổn định, đúng giống mong muốn, không sâu bệnh.
Chọn cành bánh tẻ (không quá non, không quá già), mắt ngủ căng, vỏ màu nâu xanh.
Nếu lấy giống ở xa: cắt bỏ lá (chừa cuống), bọc cành trong khăn ẩm, cho vào túi nilon, ghép càng sớm càng tốt (tốt nhất trong 1–2 ngày).
Dụng cụ
Dao ghép thật sắc, kéo cắt cành, dây nilon ghép (loại mỏng, dai), cồn để lau dao, túi nilon nhỏ để trùm cành ghép.
Các cách ghép cây khế
1. Ghép mắt cửa sổ (ghép “bo”)
Phù hợp ghép trên gốc ghép đã to cỡ ngón tay hoặc chồi non của cây lớn.
Trên gốc ghép, chỗ vỏ nhẵn cách mặt đất 20–30 cm, rạch hai đường song song dài khoảng 1,5–2 cm, cách nhau 0,5–0,8 cm; cắt một đường ngang ở dưới nối hai đường thành hình chữ U, lật miếng vỏ lên (tạo “cửa sổ”).
Trên cành giống, cắt một miếng vỏ có mắt ngủ ở giữa, kích thước bằng hoặc nhỏ hơn cửa sổ một chút, không làm dập mắt.
Đặt miếng mắt vào cửa sổ, áp sát phần gỗ, đậy miếng vỏ lật lên (hoặc cắt bỏ bớt) rồi quấn dây nilon kín từ dưới lên, để hở hoặc quấn một lớp mỏng qua mắt.
Sau 2–3 tuần mở dây kiểm tra: mắt còn xanh là đã dính. Cắt ngọn gốc ghép phía trên mắt khoảng 5–10 cm (hoặc bẻ gập ngọn) để mắt bật chồi.
Các bước ghép mắt cửa sổ: mở cửa sổ trên gốc ghép, cắt mắt, đặt mắt và quấn dây, cắt ngọn cho mắt bật chồi
2. Ghép nêm (ghép chẻ bên, ghép cành)
Phù hợp ghép đổi giống trên cây lớn hoặc ghép cây con có gốc bằng cỡ cành ghép.
Cắt ngang gốc ghép (hoặc chồi non) ở độ cao mong muốn, chẻ dọc giữa một đường sâu 2–3 cm.
Cành ghép dài 8–10 cm, có 2–3 mắt, vạt hai bên phần gốc thành hình nêm dài 2–3 cm.
Cắm nêm vào khe chẻ sao cho lớp vỏ (tượng tầng) của cành ghép và gốc ghép khớp nhau ít nhất một bên.
Quấn dây nilon thật chặt chỗ ghép; trùm túi nilon nhỏ lên cành ghép để giữ ẩm (mở dần khi cành ra đọt).
Áp sát cành của cây giống (vẫn còn trên cây mẹ hoặc trồng trong bầu) vào gốc ghép, vạt vỏ hai bên cho khớp rồi quấn chặt. Khi đã liền (khoảng 1–2 tháng), cắt rời khỏi cây mẹ. Cách này lâu hơn nhưng tỉ lệ sống rất cao, hợp người mới tập.
Nhiều người kết hợp uốn tạo dáng cành rồi ghép giống khế ngọt lên để có cây vừa đẹp vừa ngon quả
Ghép khế ngọt vào gốc khế chua
Đây là cách được tìm nhiều nhất. Gốc khế chua khỏe, bộ rễ tốt, chịu đất xấu; ghép mắt hoặc cành khế ngọt lên sẽ được cây khế ngọt sinh trưởng mạnh. Một số lưu ý:
Cây khế ngọt sai quả – ghép giúp cây con giữ đúng đặc tính quả của cây mẹ
Sau khi ghép, gốc khế chua sẽ đâm nhiều chồi dại phía dưới chỗ ghép – phải bẻ bỏ thường xuyên, nếu không chồi dại sẽ lấn át cành ghép.
Nếu muốn một cây có cả hai loại quả, giữ lại một số cành khế chua, ghép khế ngọt lên các cành khác; cắt tỉa cân bằng để không bên nào lấn bên nào.
Ngược lại, ghép khế chua lên gốc khế ngọt cũng được, nhưng ít ai làm vì mục đích thường là lấy quả ngọt.
Chồi dại mọc dưới vết ghép trên gốc khế chua phải bẻ bỏ thường xuyên để cành khế ngọt phát triển
Ghép cây khế vào tháng mấy?
Không có tháng cố định; quan trọng là cây đang trong giai đoạn ra đọt, vỏ dễ bóc (nhựa lưu thông tốt) và thời tiết khô ráo. Ở miền Nam, người làm vườn thường ghép vào đầu mùa mưa khi cây vừa bật đọt hoặc cuối mùa mưa, tránh những đợt mưa dầm (vết ghép dễ úng, thối) và nắng gắt kéo dài. Nên ghép vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát.
Chăm sóc cây sau khi ghép
Không tưới nước trực tiếp lên vết ghép; giữ gốc đủ ẩm.
Bẻ bỏ chồi dại mọc từ gốc ghép mỗi tuần.
Khi chồi ghép dài 15–20 cm, mở dây ghép (để dây lâu sẽ thắt cổ, gãy chồi); cắm que chống chồi non vì chỗ ghép còn yếu.
Bón phân loãng khi chồi ghép đã ra 1–2 cặp lá thật.
Cây khế trồng bầu trong nhà lưới – cây sau ghép cần chăm kỹ cho đến khi bộ tán phát triển ổn định
Được, nhiều nhà vườn ở Việt Nam vẫn chiết khế, nhưng khế ra rễ chậm và tỉ lệ thành công thấp hơn so với ghép (tài liệu của Đại học Florida cũng ghi nhận chiết khế ở đó không mấy hiệu quả). Nếu muốn thử:
Chọn cành bánh tẻ to cỡ ngón tay, thẳng, nhiều nắng, trên cây đã cho quả.
Khoanh vỏ dài 2–3 cm, cạo sạch lớp tượng tầng; để khô 1–2 ngày.
Bôi thuốc kích rễ ở mép trên vết khoanh; bó bầu bằng đất trộn xơ dừa hoặc rêu ẩm, bọc nilon kín hai đầu.
Giữ bầu ẩm; thường phải vài tháng mới thấy rễ trắng kín bầu – lúc đó mới cắt hạ, trồng vào bầu và dưỡng nơi râm mát.
Với cành ghép lấy từ cây đã cho quả, cây con ghép thường ra quả sau khoảng 1–2 năm; ghép đổi giống trên cây lớn có thể có quả sớm hơn vì bộ rễ đã khỏe.
Tại sao ghép khế bị chết mắt?
Thường do dao không sắc làm dập mô, để vết cắt dính bẩn/nước mưa, quấn dây không chặt, cành ghép đã héo hoặc ghép lúc cây không ra đọt (vỏ khó bóc).
Có thể ghép nhiều giống lên một cây khế không?
Có. Nhiều người ghép khế ngọt, khế chua, khế trái to lên các cành khác nhau của cùng một gốc; nhớ cắt tỉa cân bằng để các cành cùng phát triển.
Ghép lan lên cây khế được không?
Thực chất là “gắn” lan (phong lan) lên thân khế cho lan bám sống, không phải ghép cây. Thân khế vỏ sần, tán thưa vừa phải nên lan bám khá tốt.
Ghép cây khế không khó, chỉ cần dao sắc, cành giống tốt, làm nhanh và đúng thời điểm. Thử vài mắt ghép đầu tiên, bạn sẽ thấy việc biến cây khế chua thành khế ngọt, hay một cây có nhiều giống quả, hoàn toàn trong tầm tay. Xem thêm tổng quan về khế ngọt tại bài cây khế ngọt.
Biên soạn: Vườn ươm cây cảnh I Love Gardening – cập nhật tháng 11/2026
View Comments